Oproep tot landelijk onderzoek naar misstanden bij vruchtbaarheidsklinieken

Verschillende belangenorganisaties roepen op tot een grootschalig, landelijk onderzoek naar misstanden bij Nederlandse vruchtbaarheidsklinieken. Aanleiding zijn nieuwe onthullingen over fouten en overtredingen bij het gebruik van donorzaad.

Volgens de organisaties is het belangrijk om niet langer per kliniek onderzoek te doen, maar het systeem als geheel te onderzoeken. "Het wordt steeds per kliniek onderzocht, maar het is nu zo vaak op verschillende plekken misgegaan." zegt Fiom. 

Historicus Adriejan van Veen van de Radboud Universiteit doet onderzoek naar inseminatiefraude in de jaren 70 tot 2004. Ook hij benadrukt dat het belangrijk is om niet alleen individuele incidenten of artsen te onderzoeken, maar juist het onderliggende systeem. Alleen zo kan worden vastgesteld hoe deze situaties hebben kunnen ontstaan en hoe herhaling kan worden voorkomen.

Structurele problemen

De oproep volgt op recente berichtgeving over onder meer de kliniek Medisch Centrum Kinderwens (MCK) in Leiderdorp. Daar hebben meer misstanden plaatsgevonden dan eerder bekend was, zoals het gebruik van zaad van donoren die ouder waren dan toegestaan en het overtreden van bestaande richtlijnen.

Uit eerder onderzoek blijkt dat sommige klinieken bewust meer kinderen per donor hebben verwekt dan afgesproken. In Nederland gold oorspronkelijk een richtlijn van maximaal 25 kinderen per donor, sinds 2018 maximaal 12 gezinnen per donor. Ook is er sprake van massadonatie: sinds 2004 zijn er zeker 85 donoren geweest met meer dan 25 nakomelingen. In sommige gevallen gaat het om meer dan honderd kinderen per donor.

Rol van toezicht en overheid

Stichting Donorkind en Priamos pleiten voor centrale regie en een onafhankelijk onderzoek naar het functioneren van de sector. Priamos vindt dat de overheid verantwoordelijkheid moet nemen voor het onderzoeken van deze misstanden.

Ook in de politiek is aandacht voor de kwestie. Kamerleden hebben vragen gesteld aan het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het ministerie noemt de signalen "zorgwekkend" en wijst op de grote impact voor donorkinderen, ouders en donoren.

Meer informatie

NOS/Omroep Gelderland, Donororganisaties willen landelijk onderzoek naar vruchtbaarheidsklinieken, 28 maart 2026